Nieuwe verpleegkundige bij Mosaic, Zuid-Afrika

Sinds 2002 steunt MYBODY de Zuid-Afrikaanse organisatie Mosaic (Training, Service and Healing Center for Women) in Kaapstad. Mosaic geeft voorlichting over mishandeling, (seksueel) geweld en aids, staat mensen bij met juridisch advies zoals straatverboden en geeft trainingen over assertiviteit en conflicthantering en het voor¬komen van mishandeling. Er is ook een kliniek waar vrouwen terecht kunnen voor family planning, een uistrijkje, een hiv-test, en voor abortus. In 1996 werd abortus gelegaliseerd in Zuid-Afrika.

Sandra Mabila
Sinds 15 augustus 2009 werkt Sandra Mabila als verpleegkundige in de kliniek van Mosaic. “Toen ik jong was verhuisde ik met mijn Mozambikaanse vader en Swazi moeder naar Zuid-Afrika. Daar volgde ik de opleiding tot verpleegkundige”, vertelt de nu 47-jarige Sandra aan Rachel Ploem, medewerkster van MYBODY.

Nachtmerrie
Tijdens haar opleiding hoorde Sandra van collega-verpleegkundigen soms erg persoonlijke verhalen. Zo hoorde ze van een van oorsprong Zimbabwaanse collega dat die zelf een abortus nodig had, in de tijd dat het nog wettelijk verboden was. Zij onderging een illegale en dus onveilige abortus die eindigde in een nachtmerrie. En een andere collega-zuster stierf zelfs aan de gevolgen van een onveilige abortus, omdat ze geen geld had om naar een privékliniek te gaan, waar toen alleen witte vrouwen werden toegelaten vanwege het apartheidsregime.
“Door deze verhalen werd het me snel duidelijk dat niet iedereen dezelfde toegang had tot veilige abortus. En nieuwsgierig als ik was, volgde ik de eerste verpleegkundigentraining voor veilige abortus in 1997, een jaar nadat de wet aangenomen was”, zegt ze.

Training
“Ik ging werken in publieke/gemeentelijke ziekenhuizen, waar ik ontdekte dat verpleegkundigen die abortussen uitvoerden een lagere status hadden, ook minder verdienden en geen carrièreperspectief hadden”, vervolgt Sandra. Veel van haar collega’s zochten dan ook een baan in een ander ziekenhuis. Sandra ging werken voor de van oorsprong Engelse organisatie Marie Stopes en daarna voor Ipas. “Daar raakte ik betrokken bij de training in het gebruik van de manuele vacuum aspiratie en het gebruik van de abortuspil", legt ze uit. Ze hoorde van een vacature bij Mosaic in Kaapstad, solliciteerde en werd aangenomen.

Verbetering nodig
Met haar persoonlijkheid brengt ze duidelijk nieuwe energie in de kliniek van Mosaic, met haar toewijding veilige abortus beter toegankelijk te maken voor vrouwen. In een land waar abortus wettelijk is toegestaan sinds 1996 kan nog veel verbeterd worden. De houding van gezondheidswerkers bijvoorbeeld, of stigmatisering in gemeenschappen of het oplossen van het tekort aan goed opgeleid personeel. “Ik maak me zorgen over het gebruik van Misoprostol (abortuspil die de baarmoeder doet samentrekken) die weliswaar vrij verkrijgbaar op de markt is, maar er ook toe leidt dat ongekwalificeerde mensen dit medicijn voorschrijven.” In de ziekenhuizen van Kaapstad is sprake van een toename van vrouwen met complicaties veroorzaakt door verkeerd gebruik van dit middel. Maar als je dan vraagt waarom deze vrouwen niet gewoon naar het ziekenhuis komen is het vanwege angst voor stigmatisering. Vrouwen betalen nog altijd liever meer geld aan een traditionele genezer dan dat ze een openbare ruimte betreden waar ze gezien kunnen worden”, licht Sandra toe.

Veilige abortus
“Openheid en het starten van een dialoog is erg belangrijk en het werkt ook”, aldus Sandra. Toen ze net was begonnen voor Mosaic ging ze naar artsen in de (Moslim) buurt waar de kliniek van Mosaic is gevestigd om zichzelf voor te stellen. “De eerste kennismaking riep soms vragen en verzet op, maar nadat ik kon uitleggen wat ik precies doe en wat de voordelen zijn van veilige abortus verwijzen sommige artsen vrouwen nu naar Mosaic.” Sandra is bepaald niet bang om de confrontatie aan te gaan, te vertellen hoe het werkelijk is en ze is betrokken in pleitbezorging voor veilige abortus. Ook de andere stafleden van Mosaic dienen goed geïnformeerd te zijn, vindt ze, daarom nodigt ze die uit en laat ze de instrumenten zien die gebruikt worden bij het uitvoeren van een abortus. Soms kunnen ze ook een ingreep bijwonen als ze dat willen. Ook onder de Mosaic medewerkers is er aarzeling. “Ik vind dat ze alles moeten weten, zij spreken de mensen in de townships en communities”, benadrukt ze, “zij zijn het die de dialoog aangaan en de stigmatisering weg kunnen nemen.”

Plannen
“Ik ben van plan nog lang door te gaan met het helpen van vrouwen in de West Kaap provincie. Misschien komt dat door de ervaringen in mijn eigen leven. Mosaic geeft me de kans vrouwen te helpen maar ook mijn eigen pijn onder ogen te zien en te verminderen”, zegt ze tot slot.

Standpunt
Voor het standpunt van MYBODY over dit onderwerp zie:
>> 5 vragen en antwoorden over (on)veilige abortus